تاریخ انتشار: 96-02-02 21:02:36 شنبه
نمایش: (4827)

معرفی دوچرخه کوهستان و اجزای آن

دوچرخه کوهستان 

دوچرخه های کوهستان دارای تنه محکم و مقاوم و لاستیک ضخیم و عاج دار می باشند که باعث بالا رفتن اطظحکاک با زمین و حرکت بهتر در محیط های کوهستانی می شود . فرمان صاف یا با انحنای کم به جهت دید و کنترل بهتر و کمک فنر که ضربه ها را بگیرد . دنده های زیاد که بتوان در شیب های تند با کمک آن بالا رفت و ترمزهای مقاوم که در سراشیبی های کوهستان عملکرد خوبی داشته باشد . 

تنه دوچرخه کوهستان 

تنه مهم ترین قسمت دوچرخه در تعیین کیفیت و کارایی آن است . تنه ها از جهات مختلف قابل تقسیم بندی هستند .

وزن ، مقاومت و عکس العمل در مقابل انواع نیروها ، اندازه ، هندسه تنه که برای کاربرد خاص بنا به رشته مورد استفاده برای آن طراحی شده اند . جنس آلیاژ به کار رفته در آنها ، رنگ و هزینه ساخت . 

تنه دوچرخه معمولا از قسمتهای زیر تشکیل می شود : 

لوله زین ، میله تنه ، پیشانی ، توپی تنه ، میله تحتانی و قسمتی که معمولا به شکل دو مثلث در عقب تنه قرار دارد که اکسل عقب نامیده می شود و محور چرخ عقب به آن متصل می شود . ممکن است روی تنه سوراخ ها و زوائدی تعبیه شود ، از جمله سوراخ های عبور روکش های ترمز و دنده ، محل نصب قمقمه ، محل نگهداری تلمبه ، محل نصب ترمز عقب و دیسک ، نگهدارنده های ترک بند ، شبرنگ ها ، فنرهای تنه و محل نصب شانژمان (گوشواره)

انواع آلیاژهای تنه 

تنه دوچرخه کوهستان از 5 نوع آلیاژ ساخته می شود 

تنه تیتانیوم : این تنه ها از فلز گرانبها تیتانیوم ساخته می شوند و از مزیت های عمده آن ها این است که بسیار سبک و خشک و دارای انعطاف پذیری کم و مقاوم بوده و نسبت به ضربات و فشارها حساس نیست و دارای عمر محدود نمی باشد . از مهم ترین معایبشان قیمت بالای مواد اولیه یعنی تیتانیوم ، حساس و سخت بودن نوع جوشکاری و در نتیجه هزینه بالای ساخت که می تواند قیمت تنه را تا 10 هزار دلار هم برساند . 

تنه کربن : کربن در ابتدا به صورت الیاف پارچه ای می باشد که با قالب گیری و مواد مخصوص به شکل داخواه تولید می شود . تنه های ساخته شده از کربن بسیار سبک بوده ولی از قیمت بالایی برخوردار است . از معایب بزرگ کربن این است که در برابر ضربه مستقیم بسیار شکننده بوده و در برابر اشعه uv آفتاب ضعیف است و نور باعث پوسیدگی اش می گردد . معمولا تولیدکنندگان به سبب زیبایی ظاهری الیاف کربن ترجیح می دهند تنه را رنگ نکنند تا زیباییش از بین نرود . رویش را با لایه نازکی از مواد ، تیره رنگ می کنند تا همانند عینک دودی اشعه مضرر خورشید را جذب کند . از طرفی قسمت های شکسته شده و ضربه دیده به مانند جوشکاری در تنه های فلزی به هیچ عنوان قابل ترمیم نیستند و تنه باید تعویض شود . اگر شاهد ضربه مستقیمی بودید ، هر لحظه امکان دارد که آن قسمت بشکند و خطرات جانی در پی دارد . 

در عوض به علت سبکی فوق العاده ، تنه خشک بوده و انعطاف اضافه نداشته و بسیار خوب رکاب خورده و شما با سرعت و بازده بسیار بالا می توانید از دوچرخه سواری خود لذت ببرید . 

تنه آلومینیوم : از جنس فلز آلومینیوم ساخته می شود و از رایج ترین تنه های ساخته شده در این دوره به شمار می رود . آن هم به سبب سبکی و فرآیند تولید آسانش است . ولی عملیات حرارتی فوق العاده حساس و دقیق و غیرقابل بازگشتی دارد به گونه ای که محل جوشکاری یک بار توانایی تحمل حرارت جوشکاری را داشته و برای بار دوم جوش نمی پذیرد . از همین رو اگر تنه آلومینیومی از محل نزدیک جوش بشکند دیگر تعمیر اساسی نمی شود و باید آن را تعویض کرد . از دیگر مزایای آلومینیوم قابلیت ترکیب با با عناصر مختلف و در نتیجه ساخت آلیاژهای آلومینیومی است که بسیار سبک و مقاومند . 

تنه کرومولی : از آلیاژ cr-mo ساخته می شود که سبک بوده و دارای مقاومت بالا بوده و به شرایط قرار نگرفتن در معرض عوامل زنگ زدگی دارای عمر بی نهایت می باشد . از معایب بزرگ آن فرایند تولید سخت نسبت به آلومینیوم است که بیشتر کارخانجات دنیا به دلیل راحتی تولید تنه آلومینیوم دیگر کمتر از این تنه ها استفاده می کنند .

تنه آهنی : تولید با این شیوه در هیچ کارخانه معروفی انجام نمی پذیرد و سال هاست  که منسوخ شده است . این تنه ها دارای مواد اولیه ارزان بوده و نیازی به عملیات حرارت خاص و جوش پذیری مشکل ندارد ولی وزن آن بسیار سنگین است و فرایند تولید و ساختنش از آلومینیوم سخت تر می باشد و نیاز به پرس سخت و غیره دارد . در تولید این تنه ها می توان از لوله های استاندارد که در صنایع دیگر هم کاربرد دارد استفاده کرد . ولی آلومینیوم باید با قالب مخصوص آن هم فقط برای آن قطعه خاص تهیه شود . به همین دلیل بسیاری از تولیدکنندگان کارگاهی هم می توانند به تولید تنه های آهنی مشغول شوند و هم اکنون بخش بزرگی از تولیدات داخل ایران را این تنه تشکیل می دهد . 

چند نکته مهم : 

  • تنه باید توانایی فشارهای ناگهانی ترمز را داشته باشد تا به مرور این تکان های شدید که بر اثر نیروی واکنش سریع ترمز در توقف ناگهانی حاث می شود را بتواند خنثی کند . 
  • ترمر هیدرولیک دارای قیمت بالا بوده و در تنه های باکیفیت بالا به کار گرفته می شود . اگر فرد در ارتقا لوازم دوچرخه رده پایین خود بخواهد از ترمز هیدرولیک استفاده کند نمی توان مطمئن بود که آن تنه بتواند با آن ترمز سازگاری داشته باشد و می تواند با شکستن یا جدا شدن قطعات تنه در هنگام دوچرخه سواری فاجعه آمیز باشد . 
  • نکته بسیار مهم دیگر در تنه ها ، نوع طراحی و آیرودینامیک بودن آن است ، که حتی اگر بهترین قطعات را داشته باشد اما تنه رکاب خور نباشد و شتاب لازمه را نگیرد باعث اتلاف انرژی است . 

فرمان 

مانند دیگر ماشین های مکانیکی برای کنترل حرکت دوچرخه بکار می رود . فرمان در دوچرخه های کوهستان به شکل صاف یا با انحنای کم است که به دوچرخه سوار کمک می کند ، در حالت راحتری روی زین بنشیند . عرض فرمان در دوچرخه های کورسی برای کم کردن مقاومت هوا کمتر است و در دوچرخه های کوهستان برای تعادل بهتر در سرعت های کم ، بیشتر است . البته در رشته دانهیل و فری راید عرض فرمان به دلیل کنترل بهتر ، از سایر رشته های دیگر بهتر است . 

انحنای فرمان نیز در دانهیل و فری راید بیشتر از کراس کانتری است . فرمان قوس دار مفاصل بالا تنه را در حالت خمیده نگه می دارد تا در ناهمواری ها ضربات مستقیما به بدن دوچرخه سوار منتقل نشود . در کراس کانتری بیشتر فرمان صاف طرفدار دارد و این باز و بسته به موقعیت قرارگیری فرد بر روی دوچرخه قابل انتخاب است . 

استفاده از دسته شاخ گاوی در سربالایی خوب است . به خصوص در هنگام بلند شدن بر روی تنه موثر است . عمده مزیتش قرار گرفتن فرد در موقعیت جدید در هنگام دوچرخه سواری است تا دست ها و کمر فرد کمتر در حالت یکنواخت قرار بگیرد و مانع خستگی فرد می شود .

گریپ فرمان معمولا در نوع مرغوب از جنس ژل و کائوچویی طبیعی ساخته می شود . گریپ سفت و بدون انعطاف حتی با دستکش ژل دار نیز باعث ناراحتی فرد می شود . تکیه دست در طول دوچرخه سواری بر ماده ای سفت باعث خستگی شده و ضربات ناشی از ناهمواری ها سریع تر به بدن منتقل می شود . 

کرپی و کاسه دو شاخ : 

کرپی فرمان از جوش دادن دو میله ، یا به شکل یک پارچه ساخته می شود . کرپی در دوچرخه کوهستان دارای زاویه به سمت بالا است تا وضعیت قرارگیری فرد بر روی دوچرخه به سمت دیگر نگهدارنده میله فرمان است . کاسه دو چرخ هم از اجزا منحصر همان تنه می باشد و باید بهمراه تنه در خرید و فروش ها عرضه شود و به صورت ساچمه ای و یا بیلبرینگی است و باعث اتصال دو شاخ جلو به تنه و گردش به طرفین چرخ جلو از بالا می گردد و در صورت بلبرینگی نبودن یکی از مکان هایی است که باید گریس کاری بشود . 

زین :

هر چه استفاده دوچرخه سوار از دوچرخه بیشتر باشد اهمیت زین بیشتر می شود . معمولا افرادی که به شکل تفریحی ، هفته ای یک بار ، حدود یکی دو ساعت در هفته از دوچرخه استفاده می کنند متوجه زین ها نمی شوند ، ولی برای افرادی که از دوچرخه به عنوان وسیله نقلیه یا مسابقه استفاده می کنند . این مسئله بسیار مهم است . خصوصا اگر قصد استفاده طولانی مدت را داشته باشند و بخواهند چندین روز متوالی رکاب بزنند توجه به نوع و جنس زین بسیار مهم است . زین ها با توجه به نوع فعالیت دوچرخه سوار در رشته مربوطه ساخته و انتخاب می شوند . زین ها به دو صورت پهن و باریک هستند که نوع پهن برای دوچرخه های شهری و نوع باریک برای دوچرخه کوهستان کاربرد دارد  بهترین و راحت ترین نوع زین ها را می توان از انواعی که با ژل ساخته می شوند نام برد که بسته به نوع ژل ، انواع مختلفی را شامل می شوند و عوارض جانبی بسیاری از زین های دیگر را ندارند . هم اینک زین های کربنی نیز ساخته و به بازار عرضه می شود که سبک و در عین حال سفت می باشند . نکته قابل توجه در دوچرخه سواری داشتن شلوار یا شورت پد دار است . خصوصا در زین های خاص ، باریک ، خشک و حرفه ای که می تواند بسیاری از ضربات و تماس های وارده به اعصاب آن ناحیه را در دوچرخه سوار را تا مقدار زیادی خنثی کند . عدم توجه به این مسئله می تواند عوارضی همچوت عقیم شدن فرد در طولانی مدت را در پی داشته باشد . 

معمولا بیشتر زین ها در دنیا از فوم ساخته می شود ، در نتیجه نرم نبوده و نیاز به شلوار و شورت پد دار را ضروری می کند . 

دو شاخه جلو : 

دو شاخه جلو شامل دو قسمت اصلی است . قسمت اول پوسته که به شکل دو شاخه است و در پایین و از دو طرف محور یا همان توپی چرخ جلو را می گیرد ، قسمت دوم نعلی که در بالا به وسط این دو شاخه متصل می شود و داخل پیشانی تنه قرار می گیرد . 

به علت فشار زیادی که بر دو شاخه جلو وارد می شود و نقش مهمی که در تعادل دوچرخه ایفا می کند در ساخت آن دقت زیادی می شود و اغلب به منظور دفع فشارها و ضربات به صورت کمک فنر ساخته می شود . 

بسته به رشته های مختلف دوچرخه سواری ، طراحی دو شاخ و به کارگیری سیستم کمک فنر آن فرق می کند . به گونه ای که هر چه دوچرخه کمتر دارای انعطاف پذیری باشد ، اتلاف انرژی کمتر و بازده بیشتر می شود . بنابراین در دوچرخه کورسی و کراس کانتری از کمک فنر استفاده نمی شود . 

چرخ ها : 

هر چرخ دوچرخه شامل : لاستیک ، توپی ، نوار داخل دور ، دور طوقه ، پره ها ، سرپره ها و توپی می باشد . 

طوقه : اسکلت اصلی دوچرخه را تشکیل می دهد و عمومی ترین جنس آن در سطح دوچرخه کوهستان از آلومینیوم و آلیاژهای آن است . طوقه در انواع مختلف تخت و مثلثی ساخته می شود . در مدل مثلثی به دلیل سطح مقطع بیشتر و مقاومت بیشتر مواد ، فرم پروفیل را به صورت مثلثی می سازند و بسیاری از طوقه های دوچرخه ها نیز به این صورت است . بر روی طوقه ها سوراخ هایی برای پره ها تعبیه شده و در طوقه های مرغوب محل این سوراخ ها با پولک تقویت شده است . 

تعداد پره ها در طوقه های مرغوب از 14 پره تا 36 پره است در دوچرخه bmx  به بالاتر هم می رسد . 

نوار دو طوقه : معمولا از جنس پلاستیکی ساخته می شوند و به این جهت در جدار داخلی استفاده می کنند تا سر پره ها و لبه سوراخ های ایجاد شده درون طوقه برای بستن سر پره ها باعث زخم شدن توپی و پارگی و پنچری آن نشود .

لاستیک : 

جنس لاستیک عموما ترکیبی از کائوچو طبیعی و مصنوعی بوده که بسته به محل مورد استفاده و کاربرد لاستیک این ترکیب کم و زیاد می گردد . نوع عاج و بافت هم در کاربردهای مختلف متفاوت است . 

در جاده های صاف ، آسفالت و سفت باید سطح لاستیک صاف تر باشد تا حداکثر اصطحکاک جهت پیشروی و راحتی فرد فراهم گردد . لاستیک عاج دار در این مسیرها می کوبد و احساس ناخوشایندی به فرد می دهد . در جاده های خاکی باید عاج ها با فاصله حساب شده باشد و پهنای لاستیک نیز خیلی نباشد . ارتفاع عاج هم بسته به بستر خاکی مسیر متفاوت است . لاستیکی که هم مناسب مسیر آسفالت و خاکی باشد ، باید عاج های وسطش در یک راستا و بهم پیوسته باشند و در حاشیه دارای عاج های مناسب خاک و با فاصله باشد . لاستیک هوای بارانی باید تا حدی چسبنده باشد تا لیز نخورد . لاستیک در دانهیل باید دارای پهنای بیشتر بوده ، عاج های کناریش برجسته تر و بزرگ تر و در مجوع از سایر تایرها مقاوم تر باشد . سایز لاستیک و میزان باد پذیریش در کنار آن ذکر می گردد . این سایز باید با سایز طوقه هماهنگ باشد . چرا که کوچک بودن طوقه نسبت به لاستیک سبب بیرون افتادن لاستیک می شود و بزرگ بودن آن باعث می شود در هنگام جا انداختن و بیرون آوردن با زحمت بسیار همراه باشد . 

لاستیک خوب نباید به حدی نرم باشد که هنگام پنچری بتوان با دست به راحتی آن را بیرون آورد . لاستیک دارای ساختار ضعیف در مواجهه با سنگلاخ ها زود آسیب دیده و باعث پنچری پی در پی می شود . از طرفی در سراشیبی و سرعت بالا با پنچر شدن ممکن است لاستیک از طوقه خارج شده و سبب اتفاق ناگواری گردد . لاستیک های خوب در دوچرخه معمولا بیشتر توسط کارخانجات معتبر تولید کننده تایر ماشین به بازار عرضه می شوند . 

تیوپ : 

در مدل های قدیمی به صورت کرمک دار استفاده می شد و هم اینک مدل رایج به صورت والف موتور و ماشین به بازار عرضه می گردد . در طوقه های حرفه ای از توپی با والف نازک مشهور به والف امریکن استفاده می شود . مزیت تیوپ های والف امریکن در درجه اول این است که سبب کوچک تر شدن قطر سوراخ ایجاد شده بر روی طوقه برای والف شده و در نتیجه مقاومت طوقه بیشتر می شود و از همه مهم تر اینکه برای باد زدن و خالی کردن باد به دلیل فرم خاص والف ، زمان کمتری نسبت به سایر والف ها نیاز دارد . 

هم اینک تیوپ هایی در بازار وجود دارد به نام ضد خار که ضخامت قسمت بیرونی تیوپ دو برابر تیوپ های معمولی است . در نتیجه وزنی بیش از تیوپ معمولی دارد ولی در عوض به راحتی در گذر از روی خارها ، بوته ها و مسیرهای بیراهه پنچر نمی شود . 

تیوبلس : 

به مانند صنعت خودرو بکار می رود و از مزایای آن انعطاف در برخورد با سنگ ریزه است که باعث تکان های شدید نمی شود . کنترل بهتر و سبکی چرخ و پنچر شدن تدریجی از دیگر مزایای آن بحساب می آید . 

توپی : 

معمولا به دو صورت گیو و ساچمه و بلبرینگی وجود دارد . قسمت مشترک در این دو مدل میل توپی و مهره نگهدارنده توپی به تنه دوچرخه است که اکنون بیشتر به شکل ضامنی به بازار عرضه می شود . 

نکته بسیار مهم در نگهداری از گیو و ساچمه ، سرویس به موقع آن به خصوص بعد از هر برنامه است که امکان دارد آب و گل به داخل توپی نفوذ کند . مهم ترین قسمت سرویس ، بستن واشرها و مهره های نگهدارنده گیو و تنظیم ان است که بسیار دقیق و حساس است . اگر سفت بسته شود گیو و ساچمه و کاسه ساچمه به هم می چسبند ، توپی به سختی می چرخد و در نهایت باعث خوردگی تمام این قطعات می گردد . اگر شل بسته شود لق می زند و باز هم موجب خرابی قطعات می گردد . 

توپ تنه و رکاب ها : 

توپ تنه در وسط تنه دوچرخه قرار می گیرد و رکاب ها یا طبق قامه به دو طرف آن بسته می شوند . در مدل های ابتدایی دارای میل توپ تنه با تعدادی ساچمه به دورش و کاسه بوده ، نیاز به مراقبت و سرویس مداوم داشته و ممکن است با فشار زیاد هنگام رکاب زدن کاسه و ساچمه ها به هم بریزند . به همین دلیل توپ تنه سیلندری یا کارتریجی به بازار عرضه شد . 

در مدل های کارتریجی توپ تنه یک پارچه می باشد و معمولا غیر قابل سرویس است و دارای عمر محدودی است . البته بسته به نحوه نگهداری ، عمرش تغییر می کند . 

طبق ها (سینی ها ) :

در دوچرخه های کوهستان شامل سه طبق کوچک ، متوسط و بزرگ می شود . هنگام دوچرخه سواری هر چه طبق مورد استفاده بزرگتر باشد ، سرعت بیشتر و دور پا کمتر می شود . طبق ها می توانند به شکل دایره یا منحنی های دیگر باشند که انتقال بهینه نیرو به زنجیر را ممکن می کند . معمولا برای آسان شدن تعویض طبق ها ، شکل بعضی دندانه ها با بقیه متفاوت است و به نظر شکسته یا کوتاه تر می آیند . 

سایز طبق قامه ها به 3 صورت بکار گرفته می شود : 22 و 32 و 44 یا 24 و 34 و 42 یا 28 و 38 و 48 می باشند . که کوچک ترین به بزرگ ترین محسوب شده و این شماره ها یا روی هر کدام حک شده و یا با شمارش دندانه هایشان می توانید به این اعداد برسید . 

مدل های بالا برای صعود سخت کوهستانی پیشنهاد می شود باید مجموع طبق ها کوچک تر باشد تا به دور پای بالاتر برسیم و بتوانیم تعادل را حفظ کنیم . 

طبق 48 مناسب حرکت در مسیرهای کفی و شهر است می توانیم با دور پای کمتر به سرعت بالاتر برسیم . در پدال های حرفه ای محلی برای قفل شدن کفش مخصوص دوچرخه به پدال وجود دارد . برخی هم به جای کفش قفل شو از پنجه فیکس استفاده می کنند که بر روی پدال به همراه بند فیکس بسته می شود و قسمت رویی جلو کفش را نگاه می دارد . 

زنجیر : 

زنجیر نقش مهمی در اتلاف یا صرفه جویی در انرژی دوچرخه سوار به عهده دارد . روان بودن زنجیر به جهت کاهش اتلاف انرژی و  مقاوم بودن آن در برابر نیروهای کششی از مشخصه هی زنجیر است . زنجیر بنا به تعداد خودرو 7و8و9 سرعته است . متفاوت بوده و هر کدام را با زنجیر خاص خودش باید استفاده کرد . چرا که در زنجیر 9 سرعته فاصله پین ها به هم نزدیک بوده و عرض زنجیر کمتر است در نتیجه دندانه های خودرو و طبق ها هم کوچیک تر ساخته شده اند . اگر شما زنجیر 9 سرعته را در خودرو های طبق 7 یا 8 سرعته به کار بگیرند با توجه به بزرگتر بودن دندانه های خودرو طبق باعث خوردگی و خرابی زنجیر می شود . این خود اصل مهمی در جمع کردن دوچرخه می باشد که طبق ، خودرو و زنجیر باید از یک سری و یا خیلی به هم نزدیک باشند . 

نکته دیگر در زنجیرها روان بودن آنهاست . زنجیرها باید همیشه روغن کاری شوند و هر چندوقت یک بار با آب و حلالی مانند صابون شسته شوند . زیرا صابون تا حدی چرب می باشد . بعد از روغن کاری روغن اضافی با دستمال جمع شود چرا که روغن اضافی خود جاذب خاک بوده ، خاک باعث سایش می شود و از عمر زنجیر می کاهد . در طول برنامه دوچرخه سواری روغن روی زنجیر با جذب خاک خاصیت چسبندگیش را از دست می دهد و در ناهمواری ها از روی زنجیر جدا شده و به زمین می ریزد گاهی شما در قسمتی از مسیر متوجه می شوید زنجیر خشک و فاقد روغن شده و در نتیجه رکاب زدن مشکل شده است . رکاب زدن با زنجیر خشک سبب مستهلک شدن آن می گردد . بنابراین همراه خود روغن داشته باشید تا در فواصل مورد نیاز روغن زنجیر را تجدید کنید .

دسته دنده ها : 

دسته دنده ها ، شانژمان و طبق عوض کن را کنترل می کنند . دسته دنده طبق عوض کن ، سمت چپ فرمان و دسته دنده شانژمان ، سمت راست فرمان بسته می شوند . محل قرارگیریشان در کنار دسته ترمز بوده که عموما با دسته ترمز همراه و به بازار عرضه می شود . البته جدا بودن سر دنده از دسته ترمز خود به نوعی مزیت محسوب می شود که در ارتقای هر یک از ان ها می توانید مستقل عمل کنید . برای تغییر دنده با تغییر مکان دسته یا اهرم از یک پله به پله دیگر دنده مناسب انتخاب می شود . 

سردنده ها انواع مختلفی دارند : 

ساده ترین و ابتدایی ترینشان دارای یک دسته یا اهرم بوده و یا چرخش به بالا و پایین اهرم ، زنجیر روی خودرو و یا طبق بالا و پایین می شود . 

در مدل رایج دیگر برای بالا بردن دنده یک اهرم یا کلاج و برای پایین آوردن دنده کلاج دیگری قرار گرفته که سرعت عمل و راحتی را سبب می شود .

مدل دیگری هم هست که مانند تعویض دنده در موتور وسپا است . دسته تعویض دنده به مانند گریپ کوچکی است که با چرخش آن گریپ ، دنده تعویض می شود .

در جدیدترین نوآوری ذسته ترمز همراه با سردنده ترکیب شده و تعویض دنده تنها با بالا و پایین کردن دسته ترمز انجام می شود و راحتی بسیاری در تعویض دنده با این روش به وجود می آید . تنظیم زاویه قرارگیری این مدل بر روی فرمان  به سبب راحتی تعویض دنده مهم است . 

در صورتی که تنظیم دنده ها به هم بخورد می توانید جدا از تنظیم شانژمان یا طبق عوض کن ، با شل یا سفت کردن مهره های نگهدارنده روکش سیم به سر دنده ، آن را تنظیم کنید . نحوه محاسبه تعداد دنده های یک دوچرخه از حاصل ضرب تعداد سینی های طبق در سینی های خودر بدست می آید . به طور مثال دوچرخه با خودرو 8 تایی ضرب در طبق 3 تایی می شود : دوچرخه 24 دنده یا 24 سرعته . 

سیم دنده ها باید از جنس استنلس استیل و بسیار باکیفیت باشد . روکش سیم دنه دارای جدار داخلی استنلس استیل با پوشش تفلون و گریس است . قسمت خارجی روکش هم با مواد پلاستیکی روکش شده است . 

سیستم ترمز : 

ترمزها به دو روش و در دو محل عمل ترمز گیری را انجام می دهند : 

  1. توسط سیم 
  2. توسط فشار روغن ( hydraulic )  

محل عمل ترمزگیری : 

بر روی طوقه - صفحه دیسک 

سیستم ترمز شامل : 

1- کتی یا دسته ترمز بر روی فرمان که به صورت مجزا یا همراه سر دنده وجود دارد و بسته به سیستم ترمز که سیم یا روغن باشد متفاوت است . در رده بندی مدل های تولیدی توسط کارخانجات بهتر است کل سیستم ترمز از یک رده باشد . با اینکه امکان استفاده و هماهنگی کتی و پایه های اغلب مدل های تولیدی یک کارخانه با یکدیگر امکان پذیر است ولی برای هماهنگی مطلوب تر و کارایی بهتر خوب است که از یک رده استفاده کنید . 

2- سیم و روکش سیم یا شبلنگ روغن به جهت انتقال نیرو از کتی ترمز به پایه ها ترمز استفاده می شود . هنگامی که ترمز می گیرید سیم ها کشیده می شوند و لقمه ها یا لنت به طوقه یا دیسک می چسبد . در سیستم روغنی این فشار روغن است که لقمه ها و لنت ها را حرکت می دهد . انتقال روغن در شیلنگ های باریک که هم سایز روکش سیم ترمز می باشد ، صورت می گیرد . سیم ها و روکش ها را هرچند وقت یک بار تمیز و گریس کاری کنید تا سیم روان تر در روکش حرکت کند . 

3- پایه یا سیستم نگهدارنده لقمه یا لنت روی چرخها که به دو محل و دو شیوه تقسیم می شوند . 

الف ) مدل سیمی که لقمه ها بر روی طوقه عمل می کنند : این مدل از قدیم رایج بوده و به مرور هم کامل تر و بهتر شده است . در حال حاظر دو مدل کلنگی و ویبرک از رایج ترین آنهاست . در مدل کلنگی یا چکشی هنگامی که ترمز می گیرید سیم ترمز کشیده می شود و لقمه ها از دو طرف طوقه چرخ را می گیرند و باعث کم شدن سرعت می شوند . هنگامی که دسته ترمز را رها می کنید ، فنر داخل دستگاه ترمز ، لقمه ها و در نتیجه سیم ترمز را به حالت اولیه برمی گرداند . ترمزهایی با محور جداگانه هستند هر اهرم یا بازو روی یک محور می چرخد . این محورها روی دو شاخه کار گذاشته می شوند و دارای فنر گرد و استوانه ای شکل در محل پیچ به تنه هستند . 

مدل ویبرک به مانند کلنگی عمل می کند با این تفاوت که فنر آن به صورت میله ای باریک در راستای پایه ها یا بازوها است و سیم ترمز از یک طرف وارد پایه ها می شود برعکس کلنگی که در وسط قرار دارد . این سیستم بسیار سبک و ایده ال برای دوچرخه سواران کراس کانتری است که خواهان بهره گیری از سیستم با قدرت ولی سبک هستند . 

ب ) مدل روغنی که لقمه ها بر روی طوقه عمل می کنند : این مدل در ظاهر بسیار شبیه به ویبرک بوده ولی در عمل فشار روغن است که با گرفتن ترمز و از طریق شیلنگ ها به لقمه می رسد و باعث می شود تا لقمه ها به طوقه بچسبند . محل قرارگیری لقمه ها به موازات طوقه بوده و با فشار روغن به سمت طوقه حرکت می کند و پایه ها یا بازوها عمل خاصی را انجام نمی دهند . سیستم روغنی یا هیدرولیک بسیار قوی تر و موثرتر از سیستم سیمی عمل می کند . 

از معایب بزرگ سیستم عمل بر روی طوقه این است که در مسیرهای گلی و خیس و بارانی ، لبه های طوقه نسبت به دیسک که در وسط چرخ قرار گرفته زودتر خیس شده ، حتی به طور مداوم این خیسی تشدید می شود و باعث می شود لقمه ها خاصیت خود را از دست داده و گیرایی ترمز کاهش یابد . 

ج ) مدل سیمی که لنت ها بر روی دیسک عمل می کنند : در این مدل وقتی ترمز گرفته می شود به وسیله جمع شدن سیم ، پیستون ها دستگاه لنتی را که در کنار صفحه دیسک نگه داشته شده جمع می کنند . لنت ها به صفحه می چسبند و چرخ از حرکت باز می ایستند . در همه این سیستم ها یک طرف فعال و طرف دیگر غیرفعال است . در مجموع برخی سیستم های دیسک سیم ، وزن زیاد و کارایی برابر و حتی کمتر از ویبرک دارند . 

د ) مدل روغنی که لنت ها بر روی دیسک عمل می کنند : در این مدل به جای سیم ، فشار روغن است که پیستون ها را به حرکت درمی آورد .عکس العمل فوق العاده سریع و قدرت بالایی دارد و در دوچرخه های دانهیل بدون استثنا از این مدل استفاده می کنند . در رده های بالا تعداد پیستون در هر چرخ به شش عدد نیز می رسد و در نتیجه گیرایی بسیار عالی را سبب می شود . کار با این ترمزها بسیار لذت بخش است و بعد از عادت به ایت سیستم کار کردن با دیگر ترمزها مشکل می شود . 

روغن این ترمزها بعد از مدتی مصرف باید هواگیری شوند تا هوای موجود در شیلنگ تخلیه گردد . 

جنس صفحات دیسک از آلیاژ خاص فولاد تهیه می شود که در برابر حرارت و تغییر فرم ناشی از ضربات احتمالی مقاوم است و در صورت داغ شدن به واسطه حرکت در سرازیری سریع خنک می شوند . 

انواع دوچرخ های کوهستان 

MTB مخفف mountaion bike  است . این رشته دارای 4 مدل مشهور می باشد . این دوچرخه ها دارای تنه محکم و مقاوم و لاستیک ضخیم و عاج دار می باشند که باعث بالا رفتن اصطحکاک با زمین و حرکت بهتر در محیط های کوهستانی می شود . فرمان صاف یا با انحنای کم به جهت دید و کنترل بهتر و کمک فنر که ضربه ها را بگیرد . دنده های زیاد که بتوان در شیب های تند با کمک آن بالا رفت و ترمز های مقاوم که در سراشیبی کوهستان عملکرد خوبی داشته باشند . 

کراس کانتری (xc یا cross country ) :

این رشته به سربالایی رو بودن up hill  مشهور است و جز یکی از پرطرفدارترین رشته های دوچرخه کوهستان می باشد . از ویژگی های منحصر به فرد دوچرخه سبکی ، داشتن کمک فنر در جلو تا ضربه ها را بگیرد . زین باریک تا در مسافت های طولانی موجب اذیت  فرد نشود و دنده های زیاد تا بتوان شیب ها را به راحتی با کمک آن بالا رفت . 

البته کمک فنر وسط سبب اتلاف انرژی فرد در سربالایی می شود ولی در سر پایینی فوق العاده است . البته می توان از کمک وسط یا عقبی که قابلیت قفل شدن داشته باشد استفاده کرد تا بتوان در سربالایی قفل و در سر پایینی باز کرد یا کمکی که فقط خاصیت شوک گیری داشته باشد به کار برد . در برخی دوچرخه های کراس کانتری به جای کمک فنر جلو از دوشاخ ساده و خشک استفاده شده و هیچ گونه فنری به کار برده نشده تا بدون کمترین اتلاف انرژی به سرعت بالا برسند . 

برخی از کمک های جلو هم دارای قفل کن کمک هستند و از روی فرمان امکان قفل کردن کمک فنر وجود دارد تا کمک کاملا بی حرکت شود و فرد در سربالایی به راحتی رکاب یزند یا حتی در مواقعی که در سربالایی روی تنه بلند می شود و رکاب می زند باز کمک سبب اتلاف انرژی او نشود . بعد از رسیدن به سرپایینی می توان سریعا کمک فنر را فعال کرد . در بیشتر کمک ها اگر امکان قفل کامل نباشد ، این امکان وجود دارد تا بازی کمک را کم و زیاد کنند . فقط باید نرم کردن کمک هنگام قرار گرفتن در سرپایینی فراموش نشود چرا که کمک سفت شده در برخورد با ناهمواری های جاده و عادت شما به وجود کمک فنر می تواند باعث آسیب به خودتان و چرختان بشود . 

در این دوچرخه ها به طور خاص ترمزهایی که بر روی طوقه عمل می کنند به سبب وزن کم مورد توجه می باشند ولی ترمزهای دیسک سبک نیز برای آن ها طراحی شده تا بعد از هر صعود ، هنگام فرود بتوان از سر پایینی لذت بیشتری برد و در مواجهه با آب و گل نیز کارایی ترمز از بین نرود . فرمان این دوچرخه ها بیشتر صاف یا با انحنای کم است . معمولا تنها در این دوچرخه ها از شاخ گاوی به منظور حرکت بهتر در سربالایی ها یا بدست آمدن موقعیت جدید در گرفتن فرمان استفاده می گردد ولی چون از خصوصیات مهم این دوچرخه سبکی آن است بنابراین بسیاری از کارخانه ها آن را در روی محصولات خود قرار نمی دهند ولی بودنش در مسیرهای طولانی بسیار ارزنده است . 

از آنجا که بیشترین زمان و انرژی در بالا رفتن از سربالایی و کم ترین زمان و انرژی در سرپایینی صرف می شود بنابراین بسیاری از مردم ترجیح می دهند تا بر روی زمان و انرژی بالا رفتن سرمایه گذاری کرده و از دوچرخه کراس کانتری بهتر استفاده می کنند . البته اگر حال رکاب زدن در سربالایی را داشته باشند . قیمت این دوچرخه ها برای شروع به سبب پایین بودن بسیار مناسب است زیرا در قیمت پایئنش هم حداقل استانداردهای لازم لحاظ شده و نیاز به بهره گیری از تکنولوژی بالا در قیمت های پایین برای رسیدن به استاندارد لازم نبوده است . به همین سبب این دوچرخه ها بسیار در نزد مردم رایج است . در کاربردهای شهری ، برای انجام کارها و هم چنین در روزهای تعطیل برای رفتن به کوهستان مناسب است . 

دانهیل ( dh یا down hill )  : 

این رشته به سرپایینی رو بودن down hill  مشهور است . از ویژگی های خاص دوچرخه های این رشته مقاوم بودن و در نتیجه سنگین بودن آنها است که در سراشیبی کنترل آن به سبب سبکی از دست فرد خارج نشود و ترمزهای قوی دیسک روغن که با قدرت و سریع دوچرخه را متوقف کند . 

دارای لاستیک های پهن تا سطح اصطحکاک بالا برود ، معمولا تک طبق می باشد چون جهت بالا رفتن طراحی نشده ، کمک فنر در وسط و جلوی دوچرخه با امکان بازی بالا که در فرودها چند متری قابلیت داشته باشد و از همه مهم تر تنه و طوقه محکم و سایر قطعات که بر اثر سرعت بالا و فرودهای چندمتری نشکند . 

در این دوچرخه ها از فرمان قوس دار و پهن به سبب کنترل بهتر استفاده می شود . طبق قامه نیز باید بسیار محکم و دارای محافظ زنجیر یا زنجیر سفت کن باشد تا در اثر برخورد به موانع آسیب نبیند و زنجیر هم از روی طبق نیفتد . 

با این دوچرخه ها از سربالایی نمی توان بالا رفت و باید پیاده یا با ماشین به بالای کوه رفته و سپس لذت در سرپایینی ها و عبور از موانع و سنگلاخ ها را تجربه کنید . این رشته برای کسانی که جسارت بالا داشته و علاقمند رسیدن به سرعت های بالا و هیجان دارند مناسب است و در سرعت به اسکی شبیه می باشد ولی خطرات زمین خوردن آن بیش از اسکی است به طوری که بدترین زمین خوردن در اسکی با کوچک ترین زمین خوردگی این رشته قابل مقایسه نیست . به این سبب که در اسکی بر روی برف ، زمین می خورند و برف تا حدی ضربات وارده را می گیرد . در این رشته به منظور امنیت دوچرخه سواران لباس ها و پوشش خاص را برای فرد طراحی کرده اند تا جلوی ضربات وارده را بگیرد که به محافظ بدن یا شولدر مشهور است و کلیه اجزا در خطر به مانند سرزانو ، بازو ، سینه و شانه را پوشش می دهد . 

به سبب استحکام کلی که باید برای این دوچرخه ها در نظر گرفته شود . تمام قطعات باید از جنس های مرغوب و با طراحی پیچیده و حساب شده ساخته شوند . مجموع این عوامل هزینه این قطعات را بالا می برد به گونه ای که ارزان ترین دوچرخه دانهیل که دارای حداقل استانداردهای قابل قبول باشد به قیمت یک ماشین می رسد و هرچه جنس و طرح کارخانه ساخت مشهورتر باشد قیمت به مراتب بالا می رود و گران ترین دوچرخه های کوهستان مربوط به این رشته می گردند . 

فری راید ( freeride) : 

این رشته همان طور که از اسمش پیداست رشته آزاد است . هیچ قاعده و قانونی ندارد و مسابقات رسمی نیز ندارد . هدف از این رشته کسب مهارت در سرازیری ها ، عبور از موانع مصنوعی و طبیعی است و به دو رشته تقسیم می شود . 

1- فری راید خشن : شباهت زیادی با دانهیل دارد . با این تفاوت که در این رشته هدف صرفا حرکت در سرپایینی نیست بلکه هدف عبور از سخت ترین و فنی ترین مسیرها و استفاده از مهارت ها در پرش ها و پیچ ها است .

2- فری راید تورهای کوتاه : تلفیقی از دوچرخه های کراس کانتری و دانهیل است که در سربالایی از خواص دوچرخه های کراس کانتری به مانند قفل شدن فنرها و سیستم دنده این رشته و در سرازیری از خواص دوچرخه های دانهیل به مانند تایرهای نسبتا پهن ، ترمزهای دیسکی ، فرمان قوس دار و ... بهره می برد که مناسب تورهای کوتاه و رکاب زنی در مسیرهای مالرو و فنی می باشد . 

در مجموع دوچرخه های فری راید از لحاظ وزن ، قیمت و قطعات مابین کراس کانتری و دانهیل هستند . در طراحی بیشتر شبیه دانهیل و دارای دو کمک فنر در جلو و وسط دوچرخه می باشند که معمولا هر دو قابل قفل شدن هستند . بیشتر مناسب تورها ، گشت گذار در طبیعت و استفاده تلفیقی است که بتوان پرش زد یا در سرازیری های ناهموار با کمک فنرهای عقب و جلو راحت بود . به سرعت تقریبی دانهیل هم رسید و در سربالایی هم قابلیت رکاب زدن داشته باشد . 

در حقیقت در این رشته از دو رشته کراس کانتری و دانهیل به طور تقریبی بهره می برید ولی برای تهیه دوچرخه خوب در این رشته باید قیمت بالایی را بپردازید تا دوچرخه شما حداقل استانداردهای دو رشته را داشته باشد . در هر صورت در انتخاب این رشته توجه به علایق بسیار مهم است . اگر علاقه مند به داشتن دوچرخه سبک و حرکت بهتر در سربالایی هستید به فکر تهیه دوچرخه کراس کانتری خوب باشید . اگر می بینید که مسیرهای سرازیری شما بیشتر دارای ناهمواری بوده و این ناهمواری ها باعث آسیب به دوچرخه و سلامت شما می شود به فکر تهیه دوچرخه فری راید باشید ولی اگر قصد پرش و صعود سرعتی در مسیرهای سخت سرازیری دارید به سراغ دانهیل بروید . 

دوچرخه های تریال ( trials ) : 

این رشته هم تلفیقی از دوچرخه کوهستان با دوچرخه bmx  است و علاقمندان می توانند با دوچرخه تریال حرکات نمایشی در محیط کوهستان و شهر را تجربه کنند . به علت طراحی خاص دوچرخه های تریال عموما حرکات آکروباتیکی و پرش های خیلی خاص و حرکات تعادلی به مانند ثبت رکورد بالا رفتن از 747 پله تنها با این دوچرخه ها امکان پذیر است و این حرکات را نمی توان با bmx  انجام داد . 

در این دوچرخه ها می توانید از مزایای دوچرخه کوهستان به مانند سیستم دنده ، ترمز دیسک ، کمک فنر و غیره به خوبی بهره ببرید . بنابراین به راحتی می توان در مسیرهای سربالایی یا سراشیبی حرکت کرد . 

شیب تند این دوچرخه ها زیاد بوده که از نشانه های بارزشان می باشد و همچنین باید دارای استحکام قابل قبولی برای انجام حرکات نمایشی داشته باشند . تعداد پره های چرخ در این دوچرخه ها زیاد است تا در پرش ها آسیب نبیند . لاستیک ها نیز باید تحمل پرش ها و حرکات نمایشی را داشته باشند .

 

(0)
هیچ دیدگاهی وجود ندارد
دیدگاه خود را بنویسید
*
*